Łysej Góry

Święty Krzyż – klasztor

Z jednej strony – Łysa Góra, miejsce owiane złą sławą od wielu wieków, sabaty czarownic, z drugiej – Święty Krzyż, opactwo benedyktynów, ufundowane ponoć w roku 1006 przez Bolesława Chrobrego. Czy to możliwe, żeby te dwa zjawiska łączyło jedno miejsce? A to Polska właśnie... tu wszystko jest możliwe.

Zacznijmy od Łysej Góry. To szczyt w Górach Świętokrzyskich o wysokości 594 m n.p.m. Nie należy jej mylić z Łysicą, zwaną także Górą Świętej Anny i wyższą o jakieś siedemnaście metrów, najwyższym szczytem tego pasma. W okresie wczesnego średniowiecza prawdopodobnie ośrodek kultu związanego z religią Słowian. Pozostałością tegoż właśnie kultu jest tak zwany „wał kultowy” otaczający partię szczytową wzniesienia. Składa się on z dwóch części mających kształt podkowy. Ich łączna długość wynosi ok. 1,5 km, wysokość dochodzi do 2 m, a usypane zostały prawdopodobnie w IX – X w. z występujących tu licznie bloków kwarcytu. Zachowało się także wejście do wnętrza wału, tuż przy drodze z Nowej Słupi. Prace nad budową wału przerwano po przyjęciu chrześcijaństwa.

Ale Łysa Góra, nazywana także Łysiec, znana jest przede wszystkim z sabatów czarownic. Łysiec stanowił bowiem miejsce dość ożywionej działalności miejscowych zielarek oraz idealne miejsce spotkań osób przekazujących sobie wzajemnie tajemną wiedzę. W kulturze pogańskiej oznaczało to liczne święta na cześć Słowiańskich bóstw, palenie ognisk i rytualne tańce. Stąd już tylko krok do skojarzenia góry jako miejsce czarodziejskich sabatów…

Według licznych legend, podczas magicznych sabatów czarownice miały nie tylko jeść, pić czy tańczyć, ale i czarować aż do „pierwszego piania kura”. Rzecz oczywista, że na swoje zebrania panie zlatywały się na miotłach. Od razu wyjaśniam, skąd w ogóle wzięły się miotły jako atrybut czarownic. Prawdopodobnie chodzi tu o znaczenie staro-germańskiego słowa „hagazussa” – najstarszej formy wyrazu „czarownica”, które oznacza w wolnym tłumaczeniu „kobietę latającą na żerdzi z płotu”. Dopiero później żerdź zamieniono na miotłę…

I jeszcze taka ciekawostka: skąd w ogóle wzięło się przekonanie, że na Łysej Górze nocami zbierają się na sabat wiedźmy? Że „palą ogniska i warzą trucizny, które szkodzą ludziom i ich dobytkowi”? Legenda ta wiąże się ze starym obrzędem słowiańskim, czyli palenia ogni czerwcowych, który przetrwał na Łysej Górze najdłużej, bo aż przez pięć wieków. Benedyktyni i okoliczni księża dość skutecznie zwalczali ten pogański zwyczaj, nazywając go właśnie zlotem wiedźm i biesów. A ponieważ przy okazji niejako sobótki świętowano pijaństwem i rozpustą, król Kazimierz Jagiellończyk, na wyraźną prośbę zakonników, zakazał palenia ognisk na Łyścu.

Zakonnikami tymi byli prawdopodobnie właśnie benedyktyni z opactwa Świętego Krzyża, choć właściwie precyzyjniej byłoby powiedzieć – Świętej Trójcy, bo tak się ów przybytek zwał do końca XV wieku. Skąd ta zmiana nazwy? Otóż od roku 1306 przechowywano tu fragmenty relikwii; w kaplicy Oleśnickich przechowywana jest „znaczna cząstka” Krzyża Świętego, podarowana przez Emeryka, królewicza z Węgier.

Zespół opactwa pobenedyktyńskiego obejmuje czworobok budynków klasztornych z XIV – XV w. wraz z wirydarzem i krużgankiem, wczesnobarokową kaplicą Oleśnickich oraz poźnobarokowo-klasycystycznym kościołem. Kościół oryginalnie miał wieżyczkę, która niestety w czasie działań wojennych uległa zniszczeniu.

W krypcie kaplicy Oleśnickich, obok drogocennych relikwii, złożone jest zmumifikowane ciało. Przez bardzo wiele lat twierdzono, że są to doczesne szczątki księcia Jeremiego Wiśniowieckiego – tak, tak, tego z „Potopu”. Niestety (albo stety) badania naukowe zwłok z 1980 roku ostatecznie wykluczyły, aby należały one do księcia. W podziemiach na uwagę zasługują, również eksponowane, zmumifikowane zwłoki nieznanego powstańca styczniowego z 1863 r.

A więc z jednej strony – miejsce kultu czarownic, najstarsze i najbardziej znane, a z drugiej – miejsce przechowywania relikwii Krzyża Świętego. Są więc przynajmniej dwa powody, aby odwiedzić Łysą Górę. Ja od siebie dodam trzeci – niesamowity widok na całą panoramę Gór Świętokrzyskich, czyli najstarszych polskich gór.

Wszystkie pola:

array(19) { ["key_words"]=> string(0) "" ["meta_title"]=> string(113) "Święty Krzyż - atrakcje gór świętokrzyskich, łysica, święty krzyż, wycieczka, historia, sabat czarownic" ["meta_desc"]=> string(281) "Na Świętym Krzyżu, najbardziej znanym szczycie Gór Świętokrzyskich kiedyś odbywały się sabaty czarownic, potem wybudowano tam klasztor, które do dziś stanowi jedną w z największych atrakcji turystycznych Gór Świętokrzyskich - dowiedz się więcej. Poleca veturo.pl " ["watermark"]=> string(0) "" ["interesting_places"]=> string(39) "Świętokrzyskie - atrakcje turystyczne" ["author"]=> string(16) "Robert Wieczorek" ["latlng"]=> array(3) { ["address"]=> string(0) "" ["lat"]=> float(50.859428751403) ["lng"]=> float(21.051864621102) } ["highlight_search"]=> bool(false) ["is_news"]=> bool(false) ["is_home_page_title"]=> bool(false) ["is_poradnik"]=> bool(false) ["is_sprzet"]=> bool(false) ["is_outwear"]=> bool(false) ["use_video"]=> bool(false) ["video"]=> string(0) "" ["show_map"]=> bool(true) ["country"]=> string(3) "POL" ["meta_key"]=> string(0) "" ["home-visible"]=> bool(false) }

key_words:

meta_title: Święty Krzyż - atrakcje gór świętokrzyskich, łysica, święty krzyż, wycieczka, historia, sabat czarownic

meta_keys:

meta_desc: Na Świętym Krzyżu, najbardziej znanym szczycie Gór Świętokrzyskich kiedyś odbywały się sabaty czarownic, potem wybudowano tam klasztor, które do dziś stanowi jedną w z największych atrakcji turystycznych Gór Świętokrzyskich - dowiedz się więcej. Poleca veturo.pl

watermark:

interesting_places: Świętokrzyskie - atrakcje turystyczne

author: Robert Wieczorek

latlng: Array

highlight_search:

is_news:

is_home_page_title:

is_poradnik:

is_sprzet:

is_outwear:

use_video:

video:

show_map: 1

Pola do umieszczenia w nagłówku

meta_title: Święty Krzyż - atrakcje gór świętokrzyskich, łysica, święty krzyż, wycieczka, historia, sabat czarownic

meta_keys:

meta_desc: Na Świętym Krzyżu, najbardziej znanym szczycie Gór Świętokrzyskich kiedyś odbywały się sabaty czarownic, potem wybudowano tam klasztor, które do dziś stanowi jedną w z największych atrakcji turystycznych Gór Świętokrzyskich - dowiedz się więcej. Poleca veturo.pl

Pola do umieszczenia w treści

watermark:

watermark:

author: Robert Wieczorek

meta_desc: Na Świętym Krzyżu, najbardziej znanym szczycie Gór Świętokrzyskich kiedyś odbywały się sabaty czarownic, potem wybudowano tam klasztor, które do dziś stanowi jedną w z największych atrakcji turystycznych Gór Świętokrzyskich - dowiedz się więcej. Poleca veturo.pl